Hộp Sọ Biết Hát

Tiếng hát cất lên từ góc gác mái, trong một buổi trưa hè vàng vọt, khi Long vừa vặn nhấc tấm vải bạc màu phủ lên chiếc rương cổ. Đó không phải là một làn điệu du dương, cũng chẳng phải tiếng ngân nga réo rắt của loài chim lạc. Nó thô ráp, khàn đục như thể hàng trăm năm bụi bặm đã bám vào từng thanh quản, nhưng lại mang một nỗi buồn sâu thẳm, một sự u hoài mà Long, dù chưa từng nghe bao giờ, vẫn cảm thấy quen thuộc đến rợn người. Nó không vang vọng ồn ào, chỉ như một làn hơi lạnh lướt qua gáy, một lời thì thầm mà chỉ riêng anh mới có thể nghe thấy trong cái không gian ngột ngạt này.

Căn gác mái của ngôi nhà cổ nằm trên con hẻm nhỏ tĩnh mịch, phía sau chợ Bến Thành, là di sản mà bà nội Long để lại. Một khối kiến trúc đã bị thời gian gặm nhấm, đứng trơ gan cùng tuế nguyệt giữa lòng Sài Gòn ồn ào. Long, một kỹ sư trẻ với đầu óc thực dụng, được gia đình giao nhiệm vụ dọn dẹp, phân loại đồ đạc cũ kỹ để chuẩn bị bán nhà. Anh đã trải qua những tuần lễ mệt mỏi dưới cái nóng oi ả, hít thở mùi ẩm mốc của những ký ức phủ bụi, phân loại từ bộ chén bát men rạn của thời Pháp thuộc đến những cuốn sổ tay ố vàng ghi chép những bài thuốc gia truyền mà chẳng ai còn nhớ.

Hôm nay là ngày anh đối mặt với căn gác mái. Từ trước đến giờ, nơi đây luôn được coi là một vùng cấm, một kho chứa những bí mật không lời của gia đình. Bà nội Long, người phụ nữ hiền lành nhưng kiên định, thường nói: “Con đừng lên đó, bụi bặm lắm, để đó bà già rồi lên dọn sau.” Và “sau” chẳng bao giờ đến. Sau khi bà mất, căn gác vẫn đóng kín, như một con mắt đã nhắm nghiền của ngôi nhà, chất chứa những gì mà cả người sống và người chết đều muốn chôn giấu.

Anh đẩy cánh cửa gỗ cũ kỹ lên, tiếng kẽo kẹt rợn người như tiếng xương khớp của một lão già cựa mình. Một dòng ánh sáng yếu ớt từ ô cửa sổ nhỏ trên mái nhà xuyên qua lớp bụi mịt mùng, tạo thành những dải lụa vàng lơ lửng, nhảy múa cùng những hạt bụi bạc trong không khí đặc quánh mùi thời gian. Mùi ẩm mốc xộc thẳng vào mũi, quyện với mùi gỗ mục, mùi giấy cũ và một chút gì đó thoang thoảng như hương nhang đã tàn từ lâu, dù bàn thờ tổ tiên đặt dưới nhà dưới. Long hít một hơi sâu, vị khô khốc của bụi và tuổi tác đọng lại nơi cuống họng, khiến anh ho khan vài tiếng. Anh bật chiếc bóng đèn sợi đốt treo lủng lẳng trên trần, ánh sáng vàng vọt, yếu ớt chỉ càng làm nổi bật thêm những mảng tối sâu hun hút trong các góc phòng.

Căn gác mái rộng hơn anh tưởng, đầy ắp những đồ vật chất chồng lên nhau, cao ngất như những ngọn núi nhỏ của quá khứ. Chiếc tủ thờ cũ không còn bài vị, chỉ còn lại lớp sơn son thiếp vàng tróc lở, phơi bày lớp gỗ mộc xám xịt. Những bộ bàn ghế cẩn ốc xà cừ bị mối mọt gặm nhấm, những tấm ảnh đen trắng của những gương mặt xa lạ, mờ nhòe theo thời gian, được đặt trong những khung gỗ đã mục nát. Có cảm giác như những đôi mắt vô hình từ những tấm ảnh đó đang dõi theo từng bước chân của Long, trầm mặc và đầy suy tư. Anh nhớ lời bà nội hay kể, những linh hồn của người đã khuất vẫn thường lui về nơi chốn cũ, nhất là khi con cháu còn nhớ về họ. Một ý nghĩ thoáng qua, anh rùng mình nhẹ, rồi nhanh chóng gạt bỏ. Anh là một người của khoa học.